4. Houttuinen

Afb. 1: Dansschool Wesseling in voormalig stationskoffiehuis (1894) aan de Houttuinen. (Foto 15-08-2009)

4.1.1 Toelichting Houttuinen

De Houttuinen en omgeving was in de jaren voor en na de oorlog een plek waar veel handelswaar werd overgeslagen. Vanaf het begin van de zeventiende eeuw was er een permanente houtmarkt (of 'houttuynen), gevestigd, waar de Houttuinen tot op de dag van vandaag nog steeds zijn naam aan te danken heeft. Later was ook de Delftsche Groenteveiling, gelegen ter hoogte van de inmiddels gesloopte bioscoop Delfia, een belangrijke bron van aan- en afvoer, dit alles gebeurde veelal nog met paard- en wagens. Een belangrijke vervoerder op de Houttuinen was de bekende bodedienst van Balhuizen & Van der Well, die jarenlang goederen vervoerde van en naar de omliggende steden en dorpen. Eén van de oudste en bekendste bedrijven op de Houttuinen was de onderneming van de familie Mater die huisde in het grote pand: Houttuinen 19-23. De familie Mater, waar overigens het Laantje van Mater naar is vernoemd, beheerde ondermeer een stalhouderij, een steenkolenhandel, een wagenschuur, -en enkele pakhuizen. Na het overlijden van Aad Mater in 2001 stond het grote pand aan de Houttuinen 19-23 lange tijd leeg, totdat het uiteindelijk in september 2009 is gesloopt.

Naast veel handel en bedrijvigheid was er ook veel horeca te vinden aan de Houttuinen. Op de plek waar in de tweede helft van de twintigste eeuw Dansschool Wesseling (Afb. 1), zich almaar verder uitbreidde, stond aan het eind van de negentiende eeuw reeds een koffiehuis. Het rijk versierde pand dat tegen de spoorlijn aangeplakt ligt, wordt ten onrechte aangeduid als het oorspronkelijke Stations-Koffiehuis. Deze benaming blijkt echter pas van latere datum te zijn, evenals de voorgevel. In 1894 vroeg koffiehuishouder Kier Kruif een vergunning aan voor het verbouwen van zijn café, inmiddels omgedoopt in café-restaurant Kier Kruif. Kier Kruif overleed in december 1926 waarna het complex nog diverse eigenaars heeft gekend. In 1958 werden de panden aan de Houttuinen 26 definitief verkocht aan Dansschool Wesseling die er heeft gezeten tot aan de sloop.

Op de hoek van de Houttuinen met het Stationsplein vonden we Café Guldewater. Dit etablissement kreeg later de naam 't koetsiertje en was het toneel van een schietpartij waarbij een aantal Delftenaren op dramatische wijze om het leven kwam. Later in dit hoofdstuk onder "4.2.2 Afscheid, -en Sloop Delfts Blauwe Panden Van Leeuwenhoeksingel" kom ik hier nog even op terug.

4.1.2 Delfts Blauwe Panden Van Leeuwenhoeksingel

Om te voorkomen dat de buurt rondom het station voor de start van de bouw van de spoortunnel zou gaan verpauperen, zijn een aantal panden aan de Van Leeuwenhoeksingel tijdelijk beschilderd in Delftsblauwe kleuren (Afb. 2 en 3). De beschildering is een idee van architecte 'Lotti Hesper', die de entree naar de stad en het stationsgebied een prettiger, kunstzinnige uitstraling wilde geven.

  • Afb. 2: Delftsblauwe panden aan de Van Leeuwenhoeksingel. (Foto 15-08-2009)

  • Afb. 3: Delftsblauwe panden aan de Van Leeuwenhoeksingel. (Foto 15-08-2009)

Het project is een initiatief van 'Werkplaats Spoorzone Delft' in samenwerking met de gemeente Delft. Diverse Delftse beeldend kunstenaars, kinderen van de Freinetschool Delft, jongeren van het VMBO Grotius College, -en cursisten van de VAK, Centrum voor de kunsten hebben aan het project meegewerkt. Op vrijdag 24 april 2009 was de officiële opening van de Delftsblauwe kunst-slooppanden aan de Van Leeuwenhoeksingel in Delft. De Delfts Blauwe panden zijn blijven staan tot half oktober 2009, waarna ze net als alle andere panden aan de Houttuinen zijn gesloopt.

Afb. 4: Eerste officiële sloophandeling pand Dansschool Wesseling aan de Houttuinen. (Foto 07-09-2009)

4.2.1 Sloop Panden Houttuinen

Op maandag 7 september 2009 wordt er aan de Houttuinen een begin (Afb. 4) gemaakt met de sloop van de eerste panden. Met een symbolische hamerslag op één van de voorgevels aan de Houttuinen gaf ProRail directeur Remco Hoeboer het officiële startsein voor de sloop. De sloopwerkzaamheden starten op twee locaties tegelijk; de Constructiewerkplaatsen en de Houttuinen, iets later komen dan ook de statige panden aan de Van Leeuwenhoeksingel daar nog achteraan. Een dag later na de officiële sloophandeling aan de Houttuinen, wordt er door sloopbedrijf Vlasman uit Alphen aan den Rijn gelijk begonnen met het slopen van de gebouwen die zich bevinden in de achtertuinen, het gebied tussen de Houttuinen en het Laantje van Mater in. Om dit werk te vergemakkelijken, worden er eerst diverse doorgangen gecreëerd, door bij een aantal panden aan de Houttuinen stukken uit de gevels te slopen. Eén van de panden waarbij dit het geval was, was bij het pand van Hotel de Kok Houttuinen 14.

Hotel de Kok (sinds 1959) was in de jaren 50 een relatief kleine onderneming, die later in de jaren alleen maar verder uitbreidden. In 1975 begon het echtpaar Camijn enkel met het pand Houttuinen 15. Later werden de naburige panden één voor één opgekocht, waardoor het om een steeds groter complex ging. Vlak na één van de laatste verbouwingen, waarbij de verschillende panden inmiddels aan elkaar waren geschakeld, kreeg de familie Camijn te horen dat het hotel en de vier panden moesten wijken voor het project Spoorzone, wat uiteraard een grote tegenslag was voor deze familie.

 

  • Afb. 5: Sloop pand Hotel de Kok aan de Houttuinen 14. (Foto 17-09-2009)

  • Afb. 6: Sloop pand Hotel de Kok aan de Houttuinen 14. (Foto 24-09-2009)

  • Afb. 7: Sloop pand Familie Mater aan de Houttuinen 19-23. (Foto 21-09-2009)

Met de gemeente Delft en NS-vastgoed werdt nadien een intentieovereenkomst gesloten om te onderzoeken of hotel De Kok in of naast de nieuwe stationslocatie voortgezet kon worden. Helaas heeft dit allemaal niets mogen baten, -en is na lang ondehandelen besloten dat het hotel op een compleet nieuwe locatie opnieuw gebouwd zal gaan worden. Sinds maart 2010 is hotel de Kok, nu onder de nieuwe naam 'Hampshire Hotel Delft Centre' terug te vinden aan de Koepoortplaats 3, net buiten het centrum van Delft. De sloop van het oude pand (Afb. 5 en 6), aan de Houttuinen is in september 2009 afgerond.

  • Afb. 8: Sloop pand Familie Mater aan de Houttuinen 19-23. (Foto 21-09-2009)

  • Afb. 9: Sloop pand Dansschool Wesseling aan de Houttuinen 26. (Foto 29-09-2009)

  • Afb. 10: Sloop pand Dansschool Wesseling aan de Houttuinen 26. (Foto 29-09-2009)

Een ander opvallend gebouw wat gesloopt wordt aan de Houttuinen is het pand van dansschool Wesseling. Dit pand wat gebouwd is in 1894 was vroeger in gebruik als stationskoffiehuis. Hoewel het oude stationskoffiehuis een fraaie historische uitstraling heeft, is de monumentale waarde van het pand niet voldoende voor een status als Rijks, -of gemeentelijk monument. Bovendien is slechts een klein deel van het gebouw architectonisch vormgegeven: de voorgevel, de linkerzijgevel en het dak met de dakkapel. De rest van het pand is weliswaar ouder, maar van weinig architectonische waarde. Ondanks diverse inspanningen die gedaan zijn in de jaren voor de sloop, is het niet gelukt om een financier te vinden voor de kostbare reddingsoperatie om het gebouw helemaal te behouden. Tijdens de sloop van het pand (Afb. 9 en 10), die begint op 29 september 2009 weten enkele Delftenaren de diverse bouwonderdelen waaronder de dakkapel te redden van de sloop.

Alle onderdelen worden afgevoerd per dieplader, en opgeslagen in de Schiehal aan de Schieweg waar ze door restauratietimmerman Jeroen Kistemaker zullen worden opgeknapt. Het uiteindelijke doel is dan om met de opgeknapte bouwonderdelen ergens in de Spoorzone een nieuw grandcafé te gaan bouwen, maar omdat het al geruime tijd vrij stil is rondom dit project is het de vraag of dit er daadwerkelijk ook gaat komen. De sloopwerkzaamheden aan de Houttuinen zijn medio oktober 2009 afgerond, waarna men ook hier kan gaan beginnen met de daadwerkelijke bouw van de spoortunnel.

Afb. 11: Afscheid van de Delfts blauwe panden aan de Van Leeuwenhoeksingel. (Foto 26-10-2009)

4.2.2 Afscheid, -en Sloop Delfts Blauwe Panden Van Leeuwenhoeksingel

Vlak voordat de sloop van de in Delfts blauw geschilderde panden aan de Van Leeuwenhoeksingel begint, wordt er eerst nog ceremonieel afscheid genomen van deze panden (Afb. 11). In het bijzijn van wethouder Spoorzone Anne Koning, -en kinderen van de Freinetschool uit Delft, vindt dit plaats op 26 oktober 2009. De kinderen van de Freinetschool die eerder ook al hadden mee geholpen met het blauw schilderen van de panden (zie 4.1.2), laten op deze dag grote trossen met blauw en witte ballonnen op, met daaraan vast een Delfts blauwe zakdoek. De ballonnen geven aan, dat het een feestelijk moment is dat het gebied opnieuw ontwikkeld wordt, de zakdoeken dat er ook klein traantje gelaten wordt bij het afscheid, iets wat zeker het geval is bij de enkele aanwezig zijnde voormalige bewoners van de blauwe panden. Nadat de ballonnen zijn opgelaten, -en deze al snel in de stormachtige wind van deze dag zijn verdwenen, gaat 'Sloopbedrijf Vlasman' verder met zijn klus waar hij even mee was gestopt, het slopen van de blauwe panden aan de Van Leeuwenhoeksingel in Delft.

  • Afb. 12: Sloop pand Café 't Koetsiertje aan de Houttuinen. (Foto 13-10-2009)

  • Afb. 13: Sloop pand Café 't Koetsiertje aan de Houttuinen. (Foto 13-10-2009)

  • Afb. 14: Sloop panden aan de Van Leeuwenhoeksingel 47-63. (Foto 21-10-2009)

Net als bij de Houttuinen, vinden we ook aan het Stationsplein een aantal panden met een nogal opvallend verleden. Eén van die panden met zo'n verleden wat gesloopt wordt, is het pand van voormalig 'Café 't Koetsiertje' (Afb. 12 en 13), op de hoek Houttuinen met de Van Leeuwenhoeksingel. Op de avond van 5 april 1983 werdt het gehele land opgeschrikt door een ongekend gewelddadig aflopende ruzie in café 't Koetsiertje. Op deze avond kreeg een 27-jarige man ruzie met één van de stamgasten, waarna hij deze van nabij neerschoot met een handwapen. De overige bezoekers van het café werden bij het geheel betrokken doordat hij vervolgens het wapen leegschoot in de ruimte, gericht op de aanwezige klanten. Van de dertien aanwezigen kwamen er slechts drie zonder kleerscheuren vanaf. Maar liefst vier mannen, een vrouw en een meisje stierven aan hun verwondingen. Vier andere cafébezoekers - waaronder de kastelein - raakten gewond, maar overleefden het incident.

De gebeurtenis bij café 't Koetsiertje dreunde nog lang na in Nederland. Maar ook bij de Delftenaren zelf gaf dit een enorme impact, vooral toen bekend werdt dat de dader van Turkse afkomst was. Na dit incident is het nooit meer hetzelfde geworden op de hoek Houttuinen met de Van Leeuwenhoeksingel. Het pand van café 't Koetsiertje kreeg zelfs een bijnaam 'Kassie 6', omdat er maar liefst zes onschuldige slachtoffers vielen. Met de sloop van het pand zal niets meer herinneren aan de plek waar ooit een zesvoudige moord plaats vond. Alleen in de herinnering van de nabestaanden zullen de gebeurtenissen van deze dag nooit meer verdwijnen, zij zullen zeggen: wordt gesloopt, maar nooit vergeten.... 

Afb. 15: Aanbrengen damwandscherm Houttuinen. (Foto 19-11-2009)

4.3 Aanbrengen damwandscherm Houttuinen