5. Bolwerk

Afb. 1: Winterse omstandigheden aan het Bolwerk en de Houttuinen. (Foto 12-01-2010)

5.1 Toelichting Bolwerk

Het Bolwerk wat is aangelegd in 1573, is bij veel mensen bekend als niet meer dan een driehoekig watertje, die de Buiten, - met de Binnenwatersloot verbind. De Buitenwatersloot vormde voordat het 'Bolwerk' werd aangelegd aanvankelijk één geheel met de Binnenwatersloot. Door de aanleg van de stadsvest werd het water op dit punt in twee stukken gesneden. Op dit snijpunt werd vervolgens een poort gebouwd, met de naam Waterslootse Poort. De 'Waterslootse Poort' was de grootste stadspoort die Delft ooit had. Oorspronkelijk had de poort een poorthuis met twee flankerende zware torens, die beide waren voorzien van een hoog dak. Deze Waterslootse Poort, en de verdedigingswerken ondergingen in het jaar 1573 al een modernisering. De stadsgracht werd flink verbreed voor de poort. Midden in die verbreding werd een Bolwerk aangelegd, een driehoekig bastion wat de poort een machtig en imposant uiterlijk gaf. Op dit bastion konden vrij zware kanonnen opgesteld worden ter verdediging van de erachter gelegen poort en de stad Delft. Op 26 juni 1846 is de Waterslootse Poort afgebroken, dit alles om een waardige entree naar de stad, en het nog te bouwen station op deze plek mogelijk te kunnen maken. Het station verrees een jaar na de sloop van de Waterslootse Poort. Het ontstane plein voor het station werd het Stationsplein genoemd. Dit eerste Delftse station moest al snel weer wijken voor een nieuwer en groter complex. In 1885 werd het nieuwe station geopend, op de plek waar het sindsdien is gebleven. Op de plaats van het oude station kwam een spoorwegovergang en een voetgangerstunnel die het Bolwerk verbond met de Binnenwatersloot. Met de bouw van de toekomstige spoortunnel en het dempen van het Bolwerk wat hier op volgt, komt hier allemaal dus een einde aan. Een einde aan een waterverbinding die zo herkenbaar was voor Delft...

 

Afb. 2: Uitbaggeren en Dempen Bolwerk / Houttuinen. (Foto 26-01-2011)

5.2 Uitbaggeren en dempen Bolwerk

De werkzaamheden aan de treintunnel bij het Bolwerk, zijn op 24 januari 2011 zichtbaar voor het publiek begonnen met het uitbaggeren (Afb. 2), en dempen van het Bolwerk en een gedeelte van de Westsingel. Voordat het daadwerkelijk dempen van het Bolwerk kon gaan beginnen, moesten er eerst nog wat voorbereidende werkzaamheden plaats vinden. Op 18 januari 2011 wordt het Bolwerk afgesloten, en wordt er aan beide zijdes een kleidam aangelegd, eentje aan de kant van de Buitenwatersloot en één halverwege de Westsingel. Ook de waterdoorgang (duiker) naar de Binnenwatersloot wordt op zo'n zelfde manier afgedamd. Omdat met het afsluiten van de Westsingel het water geen doorstroming meer heeft met de Buitenwatersloot, wordt er om dit probleem te verhelpen een 'hevelleidingsysteem' aangelegd. Hevelleidingsystemen worden meestal toegepast op bouwplaatsen voor het transporteren van grote hoeveelheden water. De hevelsystematiek wordt ingezet bij omleidingen op plaatsen waar sprake is van een natuurlijk of kunstmatig verhang, wat met het afsluiten van de Westsingel dus het geval is. Overigens kom ik In hoofdstuk: '4 Houttuinen', nog even uitgebreid terug op het hier geplaatste hevelleidingsysteem, middels wat foto's en tekst. Op 3 februari 2011 is het dempen van het Bolwerk voltooid, en kan men beginnen met de volgende klus, het verwijderen van de kademuren die na het dempen nog steeds aanwezig zijn. Op 10 februari 2011 begint sloopbedrijf Vlasman uit Alphen aan den Rijn aan deze klus, die een paar dagen later ook alweer voltooid is. Met het verwijderen van de kademuren is het gebied tussen het Bolwerk - Houttuinen, -en de Westvest één geheel geworden, -en kan men ook hier met de aanleg van de bouwkuip gaan beginnen.

Afb. 3: Intrillen damwanden bouwkuip Bolwerk - Binnenwatersloot - Westvest. (Foto 18-02-2011)

5.3.1 Bouwkuip Bolwerk fase 1: intrillen damwanden

Net als bij de 'Prinses Irenetunnel' is ook de aanleg van de bouwkuip aan het Bolwerk nogal complex te noemen. De locatie van deze bouwkuip bevindt zich grofweg gezegd tussen het talud van de spoordijk aan de Houttuinen, -en de bebouwing aan de Westvest in, en doorkruist o.a. de onderheide kademuren van de Westsingel. Verder bevinden zich in de grond op dit stuk veel obstakels waaronder: restanten van oude bouwwerken (Waterslootse Poort), een waterdoorgang, -en een heel woud aan funderingspalen. De tunnel aan het Bolwerk wordt gebouwd op een diepte van -11,50 meter NAP, wat tevens het diepste punt van de gehele spoortunnel is. Dit is overigens de bovenkant van het spoor, de onderkant van de tunnelbak komt nog ca 1,70 meter lager te liggen. Ook komt er op deze plek een pompkelder, om lek- en hemelwater op te vangen en af te voeren. In tegenstelling met de pompkelders bij de toerritten noord en zuid, die beide zijn voorzien van een langshelling, wordt er aan het Bolwerk gebruik gemaakt van

  • Afb. 4: Intrillen damwanden bouwkuip Bolwerk - Binnenwatersloot - Westvest. (Foto 25-06-2011)

  • Afb. 5: Intrillen damwanden bouwkuip Bolwerk - Binnenwatersloot - Westvest. (Foto 25-06-2011)

afvoerleidingen waardoor het water wordt afgevoerd naar één of meerdere pompkelders. Van hieruit wordt het water dan weer geloosd op de riolering. Deze methode is nodig omdat de tunnel bij het gebruik van een langshelling op deze locatie dan onnodig diep zou komen te liggen. Aan het Bolwerk wordt een open bouwkuip toegepast, met stalen damwanden die aansluiten op 'onderwaterbeton'. Omdat de bouwkuip aan het Bolwerk behoorlijk groot is (140 meter lang en 40 meter breed), wordt het intrillen van de damwanden in fases uitgevoerd. Als eerste worden er damwanden getrild op het werkterrein aan de voormalige Houttuinen, evenwijdig naast het talud van de spoordijk. Op 16 februari 2011 wordt dit werk hervat, met het intrillen van 60 meter damwand aan de straatzijde (Afb. 3), van de Westvest. Pas nadat de trambaan is verlegd richting de woningen aan de Westvest, kunnen de overige damwanden worden getrild zodat we ook op deze plaats kunnen spreken van één gesloten bouwkuip. Het werk aan de damwanden aan het Bolwerk is tijdens het derde tramvrije weekend van 25-26 juni 2011 (Afb. 4 en 5), afgerond.

Afb. 6: Verwijderen waterdoorgang (duiker) Bolwerk - Binnenwatersloot. (Foto 11-07-2011)

5.3.2 Bouwkuip Bolwerk fase 2: verwijderen waterdoorgang (duiker) Bolwerk-Binnenwatersloot