6. Phoenixstraat

Afb. 1: Start werkzaamheden met bomenkap aan de Delftse Phoenixstraat. (Foto 01-09-2009)

6.1 Toelichting Phoenixstraat

Ooit was de Phoenixstraat een rustige, groene laan langs het water, net buiten de stadsmuur, met een uitgesproken landelijk karakter. Het begon allemaal met het afbreken van de stadsmuur, het afgraven van de wallen en de aanleg van het spoor. Spoorrails hebben nou eenmaal ruimte nodig en daarvoor is in dit deel van de stad de afgelopen decennia veel gesloopt en opnieuw ingericht. Zowel de tram als de trein zijn ondertussen vrij dominant aanwezig, waarbij de trein het met het hoge viaduct en het onophoudelijk komen en gaan van treinen veruit wint qua overlast. Het gebied tussen de Phoenixstraat / Westvest en de Spoorsingel heeft heel wat keren open gelegen om verkeer, bebouwing, tram en trein op een goede manier op elkaar aan te passen. En de eerste decennia van de eenentwintigste eeuw zullen ook weer in het teken staan van De Trein: het almaar toenemende treinverkeer tussen Rotterdam en Den Haag zal er uiteindelijk toe leiden dat het spoor aan de Phoenixstraat onder de grond verdwijnt. Een gigantische bouwkundige operatie die heel veel graaf, -en sloopwerk met zich mee zal brengen. Ook zullen er op dit stuk enkele bouwkundige hoogstandjes verricht moeten worden zoals het opzij schuiven van de middeleeuwse 'Bagijnetoren', -en het omhoog vijzelen van 'Molen de Roos', al deze werkzaamheden moeten zijn afgerond in 2017. Het zal dan ook een historisch moment zijn als de laatste trein over het viaduct heen is gereden, -en de oost, -en de westkant van de stad weer naadloos in elkaar overgaan. Geen tijdelijke tunnels en overgangen, geen viaducten, geen treingeraas meer, maar een nieuw en gezellig stuk binnenstad met veel groen, -en ruime aandacht voor fiets en voetgangers. Op 1 september 2009 zijn de werkzaamheden aan de Phoenixstraat officieel begonnen met het kappen van enkele bomen (Afb. 1) direct naast het spoorviaduct.

Afb. 2: Verleggen kabels, -en leidingen aan de Phoenixstraat hoek Schoolstraat. (Foto 26-04-2010)

6.2 Voorbereidende Werkzaamheden

Aan de Phoenixstraat bestaan de voorbereidende werkzaamheden voornamelijk uit het verleggen van de tramlijnen 1 en 19 richting het spoorviaduct, en het verleggen van kabels, -en leidingen. De kabels, -en leidingen worden aan de centrumzijde van de Phoenixstraat over de volledige lengte dichter naar de bestaande bebouwing gelegd (Afb. 2), om plaatsing van de diepwanden van de tunnel op deze plaats mogelijk te kunnen maken. De werkzaamheden aan de kabels, -en leidingen starten op 1 maart 2010 en zijn met enige vertraging medio juni afgerond.  

 

Afb. 3: Aansluiten tramsporen tramvrij weekend 6-7 februari Binnenwatersloot. (Foto 06-02-2010)

Op 1 september 2009 wordt er een begin gemaakt met het verleggen van de tramsporen naar de zijkant (naast het treinviaduct) van de Phoenixstraat. Net als bij de kabels, -en leidingen moet ook de tram wijken voor de aanleg van de diepwanden van de tunnel in de middenberm. Maar niet alleen op de Phoenixstraat is dit het geval, ook op de Westvest en bij de Prinses Irenetunnel moet de tram meerdere keren tijdens de bouw van de spoortunnel worden verplaatst. Omdat deze werkzaamheden eigenlijk maar bijzaak zijn, zal ik mij op deze pagina beperken tot alleen de eerste en tevens grootste verlegging van de tram, die op de Phoenixstraat.

Afb. 4: Aansluiten tramsporen tramvrij weekend 6-7 februari Kampveldweg. (Foto 06-02-2010)

Vlak nadat de bovenleidingspalen in de uitgefreesde gaten van de bomen zijn geplaatst, wordt er op 7 september 2009 een begin gemaakt met het plaatsen van de betonnen dwarsliggers en de daarbij behorende rails. Nadat dit is gebeurd wordt de ondergrond volgestort met beton, -en afgedicht zodat later ook het autoverkeer gebruik kan gaan maken van deze nieuwe en tijdelijke trambaan. Tijdens een zeer mistig, koud, -en tramvrij weekend (Afb. 3 en 4), worden op 6 en 7 februari 2010 de werkzaamheden afgerond met het aansluiten van het nieuwe stuk spoor aan de oude huidige tramsporen bij de Kampveldweg-Wateringsevest en de Binnenwatersloot-Bolwerk.

6.3 Voorboren, -en verwijderen obstakels in grond Phoenixstraat

Op 8 februari 2010 is het verleggen van de trambaan voltooid, -en rijdt het autoverkeer samen met de tram mee over de nieuwe trambaan naast het viaduct. De middenberm van de Phoenixstraat is nu dus geheel verkeersvrij gemaakt, zodat daar kan worden begonnen met de diverse voorbereidende werkzaamheden die nodig zijn voor de aanleg van de spoortunnel. Als eerste worden de oude bovenleidingsportalen samen met de bovenleiding verwijderd, deze klus wordt uitgevoerd op respectievelijk 11 februari en 16 maart 2010. Tegelijkertijd wordt er ook een begin gemaakt met het verwijderen van de oude tramrails, -en het slopen van het beton-asfalt waar deze tramrails is ingelegd. Het slopen van de tramrails gebeurd in zuidelijke richting, -en begint ter hoogte van de Bagijnetoren.

Afb. 5: Voorboren, -en markeren obstakels in grond Phoenixstraat. (Foto 26-05-2010)

Nadat de trambaan is verwijderd, rest er alleen nog het wegfrezen van het asfalt van de oostelijke rijbaan van de Phoenixstraat. Deze klus start op 18 juni 2010, en is enkele dagen later, tegelijkertijd met het beëindigen van het verleggen van de kabels, -en leidingen afgerond. Nadat het gehele werkterrein aan beide kanten is afgezet met bouwhekken, kan er worden begonnen met het voorboren (vrijmaken van obstakels) van de grond aan de Phoenixstraat. Dit voorboren gebeurd in twee fases. Eerst wordt er met een zogenaamde holle avegaarboor (Afb. 5), voorgeboord. Deze avegaarboor wordt met behulp van

 

  • Afb. 6: Voorboren, -en verwijderen obstakels in grond Phoenixstraat. (Foto 07-07-2010)

  • Afb. 7: Voorboren, -en verwijderen obstakels in grond Phoenixstraat. (Foto 07-07-2010)

een hydraulische kraan in één keer de grond ingedraaid als een 'schroef van Archimedes'. Als er tijdens dit voorboren obstakels worden aangetroffen in de grond, worden de gaten gemarkeerd met verf, en later met een grotere voorboor (Afb. 6), van ongeveer 1,5 meter doorsnee vergruisd. Met deze grotere voorboor kunnen er obstakels zoals oude kademuren, houten palen, -en andere grote voorwerpen worden vermorzeld. Mochten hier echter historische muurwerken zoals restanten van de oude stadswal of torens tussen zitten, dan worden deze pas nadat er onderzoek naar is gedaan door de archeologische dienst van Delft verwijderd. Tijdens het boren met deze speciale boorinstallatie worden puin, -en grond volledig verwijderd en indien nodig wordt het boorgat opengehouden door middel van een stalen mantelbuis of steunvloeistof, een goed voorbeeld hiervan is te zien op (Afb. 7). Er wordt gestart met het voorboren aan de kant van de Binnenwatersloot, -en zodra men hier bijna mee klaar is, wordt er op deze plek ook begonnen met het bouwen van de geleidewanden die nodig zijn bij het graven van de diepwanden.

Afb. 8: Volstorten geleidewanden met beton Phoenixstraat. (Foto 08-07-2010)

6.4.1 Bouwkuip Phoenixstraat fase 1: aanbrengen geleidewanden

Nog voordat het voorboren bij de Binnenwatersloot is beëindigd, wordt daar op 25 juni 2010 ook al een begin gemaakt met de aanleg van de eerste geleidewanden. De geleidewanden zijn eigenlijk niets meer dan een hulpmiddel voor de kraanmachinist bij het graven van de diepwanden. De geleidewanden bestaan uit meerdere losse delen die samen in elkaar gezet kunnen worden en zo in zijn geheel een soort van mal vormen. Als de geleidewanden (mallen) op zijn plaats staan, worden deze aan beide kanten voorzien van betonijzer (wapening). Ook deze wapening komt net als de mallen kant en klaar aan, en kan gelijk met behulp van een shovel tussen de mallen in geplaatst worden. Nadat dit allemaal is gebeurd, worden de mallen met een kubel bevestigd aan een mobiele kraan volgestort met beton (Afb. 8), waarna deze na uitharding van het beton klaar zijn voor gebruik.

De mallen worden vervolgens weer verwijderd, -en nadat deze goed zijn schoongemaakt weer hergebruikt voor de volgende strekkende meters geleidewand. Op deze manier werkt men met de geleidewanden de gehele Phoenixstraat af van zuid naar noord, om vervolgens te eindigen aan de Kampveldweg. De betonnen geleidewanden worden na het graven van de diepwanden weer verwijderd, -en afgevoerd als puin naar een breker.

Afb. 9: Aankomst, -en installatie diepwand kranen aan de Phoenixstraat. (Foto 09-08-2010)

6.4.2 Bouwkuip Phoenixstraat fase 2: graven diepwanden